Overgangsklachten op de werkvloer: hoe herkent u stille uitval bij medewerkers?

Ze slaapt al maanden slecht, leest een mail drie keer voordat de inhoud landt en schuift het lastige gesprek met een leverancier elke dag een dag op. Werkdruk, denkt haar leidinggevende. Een volle levensfase, denkt ze zelf. Bij vrouwen tussen de veertig en zestig speelt vaak iets anders mee: hormonale veranderingen die de slaap ontregelen en het herstel vertragen. Wie die signalen mist, laat een medewerker doorlopen tot haar belastbaarheid het opgeeft.

Overgangsklachten op de werkvloer zijn lichamelijke en mentale klachten, zoals vermoeidheid, concentratieverlies en stemmingswisselingen, die het functioneren van vrouwelijke medewerkers tijdens de overgang beïnvloeden. Ruim de helft van de vrouwelijke werknemers in de overgang geeft aan dat deze klachten doorwerken in hun werk.

De overgang begint eerder dan u denkt

Ongeveer 1,6 miljoen Nederlandse vrouwen zitten in de levensfase waarin overgangsklachten een grote rol spelen. De perimenopauze, de aanloop naar de overgang, duurt bij veel vrouwen jaren. Uit een vervolgmeting van CBS en TNO op de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden bleek dat bij 55 procent van de vrouwelijke werknemers in de overgang de klachten doorwerken in het werk. Ruim een derde vindt dat zij minder goed functioneert door pijn, vermoeidheid of concentratieproblemen.

De klachten die het vaakst terugkomen:

• vermoeidheid en slaapproblemen;
• concentratieverlies of 'brainfog';
• stemmingswisselingen;
• spier- en gewrichtsklachten;
• een kortere rek bij stress;
• verandering in gewicht en lichaamssamenstelling.

Waarom de oorzaak zo lang verborgen blijft

Precies dezelfde klachten horen bij overbelasting. Een leidinggevende die vermoeidheid ziet, denkt aan de deadline van vorige maand en niet aan hormonen. Hormonale veranderingen raken meer dan de nachtrust: ze werken ook door in spiermassa en in de hart- en vaatgezondheid. Dat maakt de overgang geen verklaring voor elke klacht. Het maakt wel dat u breder kijkt zodra klachten blijven hangen. Hoeveel van uw medewerkers zitten nu in deze leeftijdsgroep, en wie van hen loopt al maanden op reserve?

Wat kan een medewerker zelf doen tegen overgangsklachten?

De overgang verloopt bij iedere vrouw anders, dus begint het met inzicht in eigen klachten en patronen. Houden ze aan of zijn ze heftig, dan hoort het gesprek bij de huisarts of een andere deskundige. Leefstijl ondersteunt het lichaam: krachttraining en dagelijkse beweging helpen, net als een regelmatig eetpatroon met genoeg eiwitten. Slaap en herstel verdienen dezelfde aandacht.

Energie doseren weegt minstens zo zwaar. Wie jarenlang op hetzelfde niveau doordraaide, merkt vaak pas laat dat het herstelvermogen is veranderd. Rustmomenten, gespreide piekbelasting en heldere grenzen maken dan het verschil.

Wat kan een werkgever doen tegen overgangsklachten op het werk?

U hoeft geen medisch expert te worden. U bepaalt wel of een medewerker haar klachten durft te benoemen. Vier dingen die u zelf in de hand heeft:

1. Haal het onderwerp uit de taboesfeer, zodat niemand zich schaamt of vreest niet serieus genomen te worden.
2. Bied tijdelijke aanpassingen aan in werktijden of werkdruk als de belastbaarheid wisselt.
3. Vergroot de kennis van uw leidinggevenden. Zij stellen geen diagnose, maar herkennen signalen wel en weten waar ze naartoe kunnen doorverwijzen.
4. Kijk naar belastbaarheid en herstel voordat er iemand uitvalt. Een werkgever die pas bij de ziekmelding in actie komt, is te laat.

Van verzuim naar preventie

Vrouwengezondheid raakt de duurzame inzetbaarheid van een fors deel van uw personeelsbestand. Wat begint met een goed gesprek en een aangepast rooster, hoeft later geen re-integratietraject te worden.

Meijers Vitaal helpt organisaties verder te kijken dan het verzuimcijfer. Samen brengen we in beeld waar de risico's in uw organisatie liggen en welke preventieve maatregelen daar werken.

Wilt u weten hoe uw leidinggevenden overgangsklachten eerder herkennen en welke aanpassingen uitval voorkomen? Neem contact op met Flores van Emmerik via info@meijersvitaal.nl. We lopen uw verzuimcijfers en uw huidige preventieaanbod door op de leeftijdsgroep waar deze klachten spelen, en benoemen binnen twee weken waar u het eerst kunt bijsturen.